BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİNE İLİŞKİN SIKÇA SORULAN SORULAR

• Yeni ve yaygınlığı hızla artan bir teknolojiye ilişkin olması,
• bu teknolojiyi kullanmak ile üretmenin arasındaki çizginin keskin olmayışı,
• bu disiplinden eğitim almış kişilerin azlığı,
• çok revaçta olan bir meslek grubu olması

I. Grup:

• Bilgisayar Mühendisliği ile Bilgisayar Bilimi (Computer Science) aynı şeyler midir?
• Bilgisayar Mühendisliği Elektronik Mühendisliğinin bir alt kolu mudur?
• Bilgisayar Mühendisliğinin komşu bilim alanları ve mühendislikleri nelerdir?
• Bir Bilgisayar Mühendisi gününü bilgisayar karşısında mı geçirir?
• Bilgisayar Mühendisliğinde nasıl bilgisayar imal edileceği öğretiliyor mu?
• Bilgisayar donanımı Elektronik Mühendisliğinin konusu olduğuna göre bu donanımın programlanması da bu dalın ilgi alanında olmalı.
• Bilgisayar Mühendisliği-Yazılım Mühendisliği; ikisi aynı şey mi?

II. Grup:

• Bilgisayar Mühendisi için iş imkanları nedir, kaç para kazanır?
• Türk bilgisayar mühendisleri ne zaman yerli bilgisayar yapacak?
• Bilgisayarlar birgün insanların yerini alacak mı?
• Bilgisayarlara ilgim yok ama ÖSYM puanım çok yüksek, çevrem Bilgisayar Mühendisi olmam için baskı yapıyor, nasıl karar vermem gerektiğini bilmiyorum.
• Oyun programlarına hayranım, ben de öyle programlar yazmak istiyorum, Bilgisayar Mühendisi okusam bu programların nasıl yazılacagını öğrenir miyim?
• Bilgisayar Mühendisinin ne yaptığını çok iyi biliyorum. Hayatta edinmek istediğim yegane meslek. Ancak ÖSYM başarım düşük, ne yapmalıyım?
• Program nedir? / Ben de program yazabilir miyim? / Bilgisayar Mühendisliğinde program yazılması mı öğretiliyor?
• Bilgisayar Mühendiliğinde bilgisayar donanımı öğretilmiyor mu?
• Bilgisayarımda XXX çalışmıyordu, tanışım bir bilgisayar mühendisinden yardım istedim, çalıştıramadı, başka birisi ise geldi, bişeyler yaptı, sorun çözüldü. Nasıl bilgisayar mühendisi bu?
• ODTÜ Elektrik ve Elektronik Mühendisliğinin Bilgisayar branşı var. Oraya gidersem hem Elektronik Mühendisi hem Bilgisayar Mühendisi olmuş olacağımı söylüyorlar, doğru mu?

Bilgisayar Mühendisliği

Bilgisayar Mühendisliği başlığı altında toplanmış etkinliğin ve bunun eğitiminin iki boyutu var.

• Bilgisayar Bilimi,
• bu bilimin alt alanlarının herbirisinin mühendislikleri ve bu bilimin teknolojik ürününü geliştirme süreci ile ilgilenen Yazılım Mühendisliği.

Bilgisayar Bilimi

İngilizcesi 'Computer Science' olan bu bilim dalı, veri barındırıp bunun üzerinde işlem yapmayı sağlayacak yapılarda, belirli amaçlara ulaşmak için verilerin nasıl işlemleneceği ile ilgilenir. Genel kanının aksine:

Bilgisayar Biliminin, belirli amaçlara ulaşmak amacıyle verinin nasıl bir yordamla işlenmesi gerektiği ile ilgileniyor olması, bu kavramların sağlıklı betimlenmesine bir gereksinim doğurmaktadır. Tanımlarda yer alan:

• Veri,
• Belirli amaç,
• İşlemleme kuralları,
• İşlemleme yordamı

Verinin tanımı:

(Örneğin bir defter dolusu karışık sözcük var elinizde, ikili sözcüklerin arasında bir sıra ilişkisi nasıl tanımlanabilir derseniz... diyelim ki 'sıra' deyince alfabetik sıralamadan söz ediyoruz)
 

Kurallar:

(Yani bu işlemle defterdeki herhangi iki sözcüğün yerlerini değiştokuş edebilirsiniz)

Her hangi bir anda çok az sayıda (en fazlasıyle birkaç) eleman konumunu bir yere kaydetmeniz olanaklıdır.
Bu yolla kaydedilmiş eski bir kayıdın üzerine (eskisini kaybetmek koşulu ile) yeni kayıt yapmak olanaklıdır.

(Diyelim ki elinizde birkaç sözcük konumunu not alabileceğiniz kadarlık bir kağıt parçası ve bir silgi de var)
 

Amaçlarımız:

• Yalnızca değiştokuş(i,j) ve elemanların sıra ilişkisini (<) kullandığımız öyle bir yöntem bulmak ki sonunda verilen kümedeki elemanlar tümüyle artan sıraya girmiş olsun. Matematiksel deyişle: Bütün i,j ler için x_i < x_j  ise  i < j  dir.
  (Yani, amaç defterdeki bütün sözcükleri, ikili değiştokuşlarla, artan sıraya sokmak)

• Yöntemde kullanılan değiştokuş(i,j) işlemlerinin 'en az' olmasını sağlamak. Bu 'en az' değiştokuş(i,j) sayısını N cinsinden tarif etmek.
   

Bu arada yeri gelmişken şunu da belirtelim: Bilgisayar Biliminde bu tür yöntemlere 'Algoritma' diyoruz. Merak edenler için: Algoritma sözcüğü, matematiksel olarak bazı cebir işlemlerini bir yöntem olarak betimleyen, 9 Asırın başında yaşamış Acem asıllı matematik bilgini Abu Cafer Muhammed İbn-Musa-Al-Khovarizmi'in adından gelmektedir. Al-Khovarizmi Farsça 'Harzemli' demektir.

Bilgisayar Biliminin hangi alt alanları var?

1. Algoritmalar ve Veri Yapıları
2. Programlama Dilleri
3. Mimari
4. Nümerik ve Sembolik Hesaplama
5. İşletim Sistemleri
6. Bilgi Yönetimi
7. Grafik, Görüntüleme ve Çokluortam
8. Akıllı Sistemler
9. Ağ-eksenel Bilişim

Bilgisayar Bilimindeki konular Teori-Pratik ekseninde çeşitli konumlara konuşlanmışlardır, bu konuşlanma bulutumsu bir özellik taşır, çok keskin bir ifade ile herhangi br konunun belirli bir Teori/Pratik konumunda olduğunu savlamak yanılgıdır. Ayrıca Bilgisayar Biliminin salt teorik uğraşlardan oluştuğu, uygulama dünyasından kendisini soyutladığı önermesi gerçeği yansıtmaz. Hep böyle olmak zorunluluğu olmamakla birlikte, gerçel dünyanın getirdiği kısıtlar ve olanaklar, Bilgisayar Bilimlerinin uğraştığı problemlere doğrudan yansır. Bu yansıma, problemleri tanımlayan kurallardaki kısıtlar/olanaklar olarak ortaya çıkar. Örneğin, sizlere örnek olarak verdiğimiz 'Sıraya koyma algoritması probleminde' belirtilmiş koşullar, piyasada sıkça bulunan bilgisayarların mimarisi gözetilerek belirlenmiştir. Başka bir mimaride (örneğin tüm verileri zaten bir biçimde sıralı tutan bir mimaride) bu problem ilginçten uzak olabilirdi.

Bilgisayar Biliminin alt alanlarının herbirisinin pratik uygulamalara yönelik bir bakış açısının egemen olduğu, bunun günün donanım teknolojisi ile el ele gittiği (ve birbirlerini etkiledikleri) kullanılabilir ürünü geliştirmeye yönelik alan bilgisinin sağlayan bir 'Mühendisliği' vardır. Örneğin 'Grafik' alt alanında bilgisayarda 3 boyutlu varlıkların nasıl modellenebileceği ve bu modeller aracılığı ile, örneğin 'gölgelemenin' veya 'hareketlendirmenin' nasıl yapılabileceğinin yöntemleri geliştirilir. Donanım teknolojisi de, bu yöntemlerin daha hızlı ve verimli çalışmasına imkan sağlayacak yeni donanımlar geliştirir.
 

Bu, günün donanım teknolojisi içinde çözüm aranması ve geliştirilmiş bir yönteme uygun donanımın imal edilmesi döngüsü anılan bilim<->teknoloji ara etkileşimine güzel bir örnektir. Öte yandan 'bilgisayar grafiğinin mühendisliği' de o anda var olan donanım teknolojisi ve grafik işlemleme yöntemleri çerçevesinde somut bir grafik yazılım ürününün nasıl kotarılabileceği ile ilgilenir. Yani, 'Mühendislik boyutunun' hedefi 'tarif edilmiş bir işi gerçekleştiren' yazılım ürünün tasarımı ve gerçekleştirilmesidir.

Bu bağlamda donanım ürünlerinin geliştirilmesine de değinmemizde yarar var. Sanılanın aksine Bilgisayar Mühendisliği bilgisayar donanımını geliştirme mühendisliği değildir. Hele hele günümüz popüler teknolojisinde söz konusu olan devre elemanlarının (Tranziztör, Birleşik devre (Yonga) teknolojisi); görüntü birimlerinin (CRT, Plazma Ekran, LCD Ekran); bellek ortamlarının (RAM, ROM, Sabit Disk, CD, vb) geliştirilmesi ilgi alanına girmez. Yukarıda belirtilmiş dolaylı bir ara etkileşim dışında, salt güncel teknoloji ortamının bilinmesi amacıyla bu konuların iyi bir izleyicisidir, Bilgisayar Mühendisi. Bu teknolojinin üretim sürecinde yer almaz. Donanım Elektronik Mühendisliğinin ilgi alanıdır. Bu iki disiplin, Bilgisayar ve Elektronik Mühendislikleri, birbirlerinin ihtiyaç ve kısıtlarını bilmek dışında bir ilişki içerisinde değildirler, buna gerek de yoktur. Pek yaygın, yanlış bir sanıyı düzeltemek amacı ile bir örnek verelim:

Bilgisayar Biliminin alt alanlarının uzmanlaşmış mühendisliği bir yazılım ürününün sağlıklı üretilmesi için yeterli olmamaktadır. Alt alan mühendisliğine ek olarak bir yazılım üretiyor olmanın sorunları ile uğraşan, üretime ve ürüne ilişkin kalite ölçütleri belirleyen, bu doğrultuda üretim yöntemleri saptayan bir 'üst' mühendisliğe gereksinim vardır. Bu gerçeği yazılım sektörü ve onun müşterileri geçen 30-40 yıl içinde (bazen çok acı olan) deneyimlerle öğrenmişlerdir. Yazılım üretmeye yönelik bu 'şemsiye' mühendisliğe 'Yazılım Mühendisliği' denmektedir. Dolayısı ile Yazılım Mühendisliğini 'Bilgisayar Bilimi teorik öğretilerinin pratik uygulamalarının mühendisliği' olarak algılamak yanlıştır. Yazılım Mühendisliği bu değildir.

• Sipariş sahibi ile yapılacak görüşmeler sonucunda ihtiyacın belirlenmesi.
• Tasarımın yapılması.
• Yazılımın yazılması.
• Yazılım ürününün test ve bakım.

• Sipariş sahibi ile yapılacak görüşmeler sonucunda ihtiyacın belirlenmesi:
  Bir olurluk-fiyat analizi ile başlayan bu süreçte müşterinin ihtiyacının ne olduğu ve bütçesinin çerçevesinde nasıl yazılım çözümleri üretilebileceği irdelenir. Bu süreç çok yoğun müşteri ile ilişki gerektirmektedir. Pek çok müşteri, bilgisayarlar konusunda en temel bilgiden bile yoksundur. Bundan ötürü Yazılım Mühendisini çok kolaylıkla yanlış noktalara yöneltir. Örneğin bir mal sevkiyatının otomasyonunda şöyle bir diyalog, çok olasıdır:

1. zeki olması,
2. sosyal iletişim yeteneğinin çok yüksek olması,
3. titiz olması

• Tasarımın yapılması:
  Bu aşama mühendisliğin teknik (ve anlaşılmaz) boyutunun devreye girdiği aşamadır. Gerekli bilgileri müşteriden almış olan Yazılım Mühendisi (olasılık ekibi ile) kapanıp talep edilen ve üzerinde anlaşılmış sistemin tasarımını yapacaktır. Nasıl İnşaat Mühendisliğinin proje çizim yöntemi, Elektronik Mühendisliğinin elektronik devre çizim yöntemi, Makina Mühendisliğinin teknik resim çizim yöntemi varsa Bilgisayar Mühendisliğinin de kendine özgü bir tasarımı belgeleme (denotation) yöntemi vardır. Ve nasıl Bir Makina Mühendisi elektronik devre şemasından birşey anlamaz ise diğer tüm mühendislikler de Bilgisayar Mühendisliğinin bu belge ve çizimlerinden birşey anlamaz. Bu belgelerde işin hangi işlevsel modüllere, nasıl bölüneceği, modüllerin birbirleri ile ilişkileri, veri depoları, veri akışları, veri dönüşümleri, veri türleri gösterilir. Nasıl üç odalı, bir mutfaklı ve iki tuvaletli bir daireyi iki İnşaat Mühendisinin (veya Mimarın) farklı farklı tasarlaması olanaklı ise yazılımın tasarımı da farklı farklı ve buna bağlı olarak da başarılı/başarısız olabilir. Teknik deneyim ve ustalığın kendisini göstereceği en önemli aşamalardan birisidir tasarım. Bu tasarım evresinde de kimse sipariş edilen yazılımı 'yazmak' (biz buna kodlamak diyoruz) amacı ile bilgisayar başına oturmayacaktır. Bu, daha planı yapmadan inşaata girişmeye benzerdi ve aynen böyle bir inşaat nasıl çökmeye mahkum ise, tasarım evresi profesyonel usullere uygun yapılmamış bir yazılım da feci biçimde çökmeye mahkumdur.
  Bu evrede, günümüzde artan biçimde, Yazılım Mühendisleri bu tasarımları belgelemek için özel bilgisayar prgramlarından yararlanmaktadırlar. Piyasada bulunan Yazılım Mühendisliği paketleri Yazılım Mühendisinin tasarımını yapması ve belgelemesinde yardımcı araç görevi yapmaktadır. Aynen bir Elektronik Mühendisinin yarattığı devreyi çizmesine yardımcı olan devre çizim programları veya bir İnşaat Mühendisinin bina planının çizdiği halk arasında Autocad programı olarak bilinen programlardır bunlar. Gerçekte Bilgisayar Mühendisi (diğer mühendisliklerde de olduğu üzere) bu programlar olmaksızın da tasarımını yapabilir.
  Tasarım evresinin sonunda üretilen bir 'Tasarım Dökümanı' dır. Ve belirtildiği üzere ancak ancak konunun profesyonellerince anlaşılabilecek özelliktedir.
   
• Yazılımın yazılması:
  Sıkı durun, beklentinizin aksine olduğunu tahmin ettiğimiz, çarpıcı bir gerçek geliyor:
   
  Gerçek profesyonellikte yazılımın fiilen yazılması Yazılım Mühendislerince yapılmaz.

  
  Bu aynen planı çizilmiş bir inşaatın İnşaat Mühendislerince harç karılarak, kalıp çakılarak, kazma kürekle inşaa edilmesine, veya tasarımı yapılıp şeması çizilmiş yeni televizyonun üretim hattında bir Elektronik Mühendisinin lehim yapmasına benzer. Bu aşama aslında 'programcı' olarak adlandırılan, kendi başına tasarım yapacak bilgisi olmayan ancak yapılmış bir tasarım dökümanına bakarak yazılımı yazabilecek elemanlarca gerçekleştirilir. Bu 'programcıların' 'kodlamaları' da aynen bir inşaat sahasındaki şantiye mühendisinin inşaatın yapılmasını her aşamada denetim altında tutması gibi bir Yazılım Mühendisi tarafında sıkı biçimde denetlenir. Hatasızlığı kontrol edilir. Yeri gelmişken bir gerçeğin altını çizip, genel bir yanlış kanıyı düzeltelim:
   

  Yazılım Mühendisliği yoğun bilgisayar kullanımı gerektiren, kişinin hayatını program yazarak geçirdiği bir meslek değildir.

  
  Ülkemizdeki durum:
  Ülkemiz yazılım üretimi konusunda ne yazık ki daha tam profesyonelleşememiştir. Eksiklik, gerekli kadroların ve iş gücünün oluşmasıdadır. Yazılım Mühendisi sayımızda azlık olduğu gibi, bu disiplinin ara elemanı durumunda olan 'programcı' sayısı ihtiyacın çok çok altındadır. Pek az üniversitede 2 yıllık 'programcılık' eğitimi verilmektedir. Kaldı ki 'programcılık' üniversite çatısı altında olmaktan çok 'meslek yüksek okulu' çatısı altında yer alması gereken bir meslek eğitimidir. (Profesyonel) 'programcı' boşluğu ne yazık ki ülkemizin bir gerçeği olarak iki kaynaktan doldurulmaktadır:

1. Kendini hasbel kader programcılık alanında (kısmen) yetiştirmiş, halk deyimi ile 'alaylı' farklı disiplerin insanları. Bu kişiler genellikle ufak programlar yazmışlar, hatta bir denetim mekanizması da olmadığından bunları satabilmişlerdir de. Bununla edindikleri öz güven kendilerine 'kendinden menkul' programcı sıfatı yakıştırmalarına neden olmuştur. Bu kategorideki kişiler evvelki bölümde anlatılan 'tasarım dökümanlarını' çözümlemek konusunda eğitim almamışlardır. Ayrıca, yılların deneyimi ile elde edilmiş, yazılım 'kodlama' nın kurallarından da pek haberli değildirler. Her boyutta 'alaylı' iş görürler.
    
2. Diğer grup, ne yazık ki Yazılım Mühendislerinin kendileridir. (1) gruptan kişilerle acı deneyimler yaşamış ihtiyaç sahiplerinden imkanı olanları (büyük yazılım şirketleri, parasal kısıtı az olan bankalar, holdingler,&hellip;) Yazılım Mühendislerine dönüp, 'kodlama' evresinin de onların tarafından gerçekleştirilmesini istemektedirler. Bu durum belki Yazılım Mühendisinin piyasa ederini ülkemizde artırmakta ancak öte yandan onların (yüksek ücretler karşılığında) yeteneklerine göre düşük kalitede bir iş yapmalarına ve sıkıntı duymalarına neden olmaktadır. Bu, ülkemiz Yazılım Mühendisleri arasında yaygın bir yakınma konusudur. Patlayan bilgisayarlaşma talebinin bir sonucu olarak önümüzdeki on yıl içerisinde ülkemizde bu sorunun çözülmesi ve dengelerin daha sağlıklı olarak oluşması beklenmektedir.

• Yazılım ürününün test ve bakım:
  Bir yazılım üretim süreci çeşitli aşamalarda test evreleri içerir. Bu gerek 'kodlanan' modüllerin işlevlerini yerine getirip getirmedikleri, gerekse de tasarım parametrelerinin uç değerlerindeki tavırları ve dayanıklılıklarına ilişkindir. Ayrıca birleşince tüm yazılım sistemini oluşturacak olan bu modüllerin birleştirilme işlemi de hatalar içerebilmektedir. Dolayısıyle tüm sistem bütensellik bakımından da testlere tabi tutulur. Bütün bu test işlemleri deneyim,ciddiyet ve tititzlik gerektirir. Bu evrede Yazılım Mühendisleri ve deneyimli 'programcılardan' oluşmuş olan bir ekip yer alır. Bu ekibin 'yazılımı kodlayan' ekipten tümüyle farklı olması ve yalnızca 'ihtiyacın tarif edildiği' dökümanı ve 'tasarım dökümanını' kriter olarak alması esastır. Bu aşama üretilen yazılımın test edilmesi amacı ile bilgisayar başında geçen bir evredir.
  Bakım, ürünün tesliminden ve kabulünün yapılmasında sonraki zaman dilimlerinde keşfedilecek yazılım bozukluklarının (hep hiç olmaması dilenir, ancak hiç bir zaman hata sıfır olmaz) onarılması ve/veya gereksinimlerdeki değişim veya ek gereksinimlerin doğması dolayısıyle yazılımda yapılacak değişiklikleri içerir. Bu aşama da Yazılım Mühendisinin denetimindedir.

Bilgisayar Mühendisi için iş imkanları nedir, kaç para kazanır?

Yurtiçinde:

• Şirketlerin bilgi-işlem birimleri:
  Çeşitli bankalar, holdingler, büyük ölçekli sanayii kuruluşları kendi faaliyetleri ile ilgili bilgisayar(laşma) etkinliklerini kendi çatıları altında gerçekleştirmekteler. Buralardaki etkinlikler çoğunlukla çeşitli tecimsel (ticari) işlerin ve işlevlerin otomasyonu olmaktadır. Veritabanı uygulamaları (stok, süreç denetimi, muhasebe, vb.), ağ eksenli uygulama geliştirilmesi, ofis otomasyonu, WEB esaslı e-tecim, etkinliklerin büyük kısmını oluşturmaktadır.

  Bilgisayar Mühendislerine en yüksek ücret bu şirketlerin bünyesinde ödenmektedir. Bulunulan şehre göre değişmekle birlikte yaklaşık 1000-1200 USD ile başlayan başlangıç ücreti bir yıllık başarılı bir çalışma sonucunda 2000 USD'a tırmanmaktadır. Piyasa 4-5 yıllık bir deneyimin alacağı ücret 2500 USD üzeri olmaktadır.
   

• Yazılımevleri:
  Ülkemizde artan sayıda, çeşitli ölçekte, yazılım üreten şirket açılmaktadır. Bunlara yazılımevi diyoruz. Bu yazılımevleri kendi stratejilerine uygun olarak yatay veya dikey pazara yönelik ürün üretmektedirler. Yatay pazarda bir yazılımın değişikliğe uğratılmadan birden fazla farklı müşteriye satılabilmesi amaçlanmaktadır, yani bir tür 'konfeksiyon' üretim söz konusudur. Düşey pazarda ise amaç belirli bir müşteriye (veya dar bir kesime) yönelik yazılım üretmektir. Ufak yazılımevleri genellikle düşey pazardan pay almak istemektedirler. Son yıllarda bu tür yazılımevlerinin sayısı yazılım gereksinimlerine koşut olarak artmaktadır. Bu yönde devlet teşvikleri ve banka kredi destekleri de vardır. Çoğunlukla mezuniyetinin ertesinde bir yazılım kuruluşunda çalışan Bilgisayar Mühendisinin, belirli bir alanda 'alan bilgisi' ve ilişkilerini oluşturup, bulunduğu kurumdan ayrılıp, bir iki ortaklı yazılımevi şirketi kurması ve söz konusu dikey pazara yazılım üretmesi en yaygın gerçekleşme türüdür. Bu tür yazılımevleri ilk bir iki yıl finansal yönden zorlanmakta, ancak ilk birkaç ürünlerinin satılamasını izleyen zaman diliminde (bu ürünün başarısı oranında) piyasada tutunabilmektedirler.

  Yazılımevlerindeki Bilgisayar Mühendisi çalışanların aylıkları bir önceki başlıkta anılandan daha azdır. Bazı yazılımevleri ürün satışı üzerinden ortaklık önermekte ve rakamı daha da düşük bir düzeye çekmektedir. Buralarda geliştirilen yazılımın 'çekiciliği' ne yazık ki, Bilgisayar Mühendisinin ücretine (-) bir faktör olarak etkimektedir.

• Savunma sanayii:
  ASELSAN, HAVELSAN, STM gibi bir grup, sayıları çok kısıtlı olan, devlet ortaklı şirket, iyi bir alıcı olan savunma sektörüne yazılım üretmektedirler. Ülkemizde çok az bulunan AR-GE içeren yazılım etkinliklerinin önemli bir kısımı da bu çatılar altında gerçekleşmektedir. Daha çok Ankarada konuşlanmış bu şirketlerdeki üçret politikası, ilk maddede belirtilmiş boyutta olmamakla birlikte yine de tatmin edicidir. Genellikle işe koşut Yüksek Lisans eğitimine izin verirler (uzun süreli ortandan kaybolmamanız koşulu ile). Zaman kaynağınızda bir sıkışma doğması durumunda, sizden beklenilen, iş yerine öncelik tanımanızdır. Yani bu eğitiminizin işi aksatmasına izin verilmez.

  Ücretler genellikle 1000USD civarında başlar ancak zaman içinde çok fazla da tırmanmaz.

• Akademik yaşam:
  Öğrenimin lisans sonrası eğitim (master, doktora dercelerine yönelik) sürdürmek kararında olan lisans mezunları için bir alternatif de 'üniversitede asistan olarak kalmaktır'. Bu eski deyim 80 li yıllarda Araştırma Görevliliği olarak yeniden adlandırılmıştır. ODTÜ Bilgisayar Mühendisliği Bölümünde her yıl 8-10 araştırma görevlisi göreve başlamaktadır. İyi bir not ortalaması ve bilgi düzeyi, akademik çalışma yönünde motivasyon bu yolu seçmenin ön koşuludur. Araştırma görevlileri, görevlerinin bir parçası olarak bir yandan sınıf karşısında bilgi aktarma imkanı bulmakta ve eğitmenliğin tadına varmakta diğer yandan ise bilimsel araştırmanın nasıl yapıldığını öğrenmekte, bilime katkıda bulunabilmektedirler. Yayınlanan bir bilimsel çalışmanın kapağında kişinin kendi adını görme olanağı yalnızca bu yaşamı seçmekle gerçek olabilir.

Yurtdışında:

ABD standartlarında, ODTÜ BMB mezunu bir bilgisayar mühendisinin (iş ayırımı gözetmemesi koşulu ile) kazanacağı yıllık (brüt) 60000-75000 USD dır. Bunun net getirisi %70 dolaylarındadır. Yaşam için harcanacak kısmı ise en az 25000-30000 USD mertebesindedir. Bu değer bazı büyük kentlerde alınan ücretin tümü düzeyine de erişebilmektedir.

Türk bilgisayar mühendisleri ne zaman yerli bilgisayar yapacak?

Türk ticaret dünyası tamamen ticari çıkarlarla bilgisayar ithalini değil, üretimini karlı gördüklerinde.

Bilgisayarlar birgün insanların yerini alacak mı?

Bilgisayarlara ilgim yok ama ÖSYM puanım çok yüksek, çevrem Bilgisayar Mühendisi olmam için baskı yapıyor, nasıl karar vermem gerektiğini bilmiyorum.

Başarılı öğrencilerin en güncel ilgi alanlarında meslek sahibi olmaya teşvik edilmeleri (hatta bir anlamda zorlanmaları) oldukça eski bir sorun. Ülkemizde çeşitli zaman dilimlerinde çeşitli meslekler 'revaçta' oldu:

Elektrik Mühendisliği, İnşaat Mühendisliği, Tıp, Endüstri Mühendisliği şimdi de Bilgisayar Mühendisliği... Bu akımı biçimleyen, şüphesiz ki Dünyadaki ve onun özelinde Türkiyedeki 'gereksinim'. Geçmiş deneyim, sanırız şu biçimde özetlenebilir:

Yukarıda Bilgisayar Mühendisliğini gerçek boyutları ile tanıtan yazıyı okuyup özümsedikten sonra:

• Eğer birden fazla mesleğe eşit mesafede iseniz ve Bilgisayar Mühendisliği bunlardan birisi ise bu disipline geldiğinizde hayal kırıklığına pek uğramayacaksınızdır. Sağladığınız yaşam kalitesi, sürekli gelişen bir teknolojinin içinde saygın bir meslek sahibi olmak sizi mutlu edecektir.

• Eğer başka bir meslek (özellikle Sosyal Bilimlerde veya Fen bilimlerinde) sizi çok daha fazla cezbediyorsa, bu durumda ciddi bir probleminiz var demektir. Önce ilgilendiğiniz meslek alanı hakkında gerçek ve sağlıklı bilgi edinmeyi amaç edininiz. O disiplinin kişileri ile konuşunuz, yukarıdakine benzer ayrıntıda bilgiyi edinmeye çalışınız. Size 'gerçek bilgi' aktaran kişiler dışında herkese (evet gerekirse en yakın çevrenize bile) 'kulaklarınızı tıkamanızı' öneririz. Siz, yeteri kadar bilgilendikten sonra kendi kararınızı kendi başınıza ve herkesten sağlıklı verebilecek zekaya sahipsiniz, başarılarınızla bunu kanıtladınız. Önerimiz, tamamen bilgilendikten sonra, kendi kararınızı gönlünüzün olduğu doğrultuda vermenizdir. Bu yaşamı herkesin yalnız bir kere yaşadığını unutmayınız.

Bilgisayar Mühendisinin ne yaptığını çok iyi biliyorum. Hayatta edinmek istediğim yegane meslek. Ancak ÖSYM başarım düşük, ne yapmalıyım?

Cevabımız hiç duraksamadan şu olacaktır: Ne yapın edin bu öğrenimi yapın. Ülkemizde en yüksek puandan başlayan ve daha mazbut puanlara doğru uzanan bir dizi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü var. Şüphesiz, sizin gibi çok istekli ve bilinçli bir bireyi aramızda görmek isteriz. Ancak puanınız bu bölüme yetmiyor ise bu dünyanın sonu değil. Eğer bu mesleği belirttiğiniz kadar çok edinmek istiyorsanız en kötü Bilgisayar Mühendisliği eğitimi başka bir dalı okumak durumunda kalmaktan yeğdir. Dört yıl boyunca (ve ondan sonra) kendinizi eğitmek elinizde. Nasıl olsa zamanınızı vermeniz gereken konularla, bilgi edinmek istediğiniz konular aynı, gerisi size kalmış durumda.

Yapmamanız gereken en önemli şey, başka bir disipline gidip bir yandan da kendinizi Bilgisayar Mühendisliği konusunda eğitebileceğinizi sanmanız. Ne kadar iradeli de olsanız buna zaman bulamayacaksınız. Ayrıca size temel teşkil edecek bir bilgi de almıyor olacaksınız. Bu hata, pek çok kişi tarafından yapılmaktadır. Deneyimimiz, bu usulle başarıya ulaşabilen insan sayısının ihmal edilebilecek kadar az olduğudur. Ayrıca bu durumda elinizde diploma olmayacak ve hep 'alaylı' muamelesi göreceksiniz.

Oyun programlarına hayranım, ben de öyle programlar yazmak istiyorum, Bilgisayar Mühendisliği okusam bu programların nasıl yazılacağını öğrenir miyim?

Bu soru

'Kilitlere' veya 'konserve açacaklarına' hayranım, makina mühendisliği okursam bunların nasıl yapıldığını öğrenir miyim?

Program nedir? / Ben de program yazabilir miyim? / Bilgisayar Mühendisliğinde program yazılması mı öğretiliyor?

Öncelikle yukarıdaki I. grup sorulara yanıt amacı taşıyan yazıyı okuyunuz.

Program, bilgisayarda belirli bir amacı gerçekleştirmek için geliştirilmiş (geliştirdiğiniz) yöntemlerin ve verilerin, Bilgisayarın donanımının yerine getirebileceği, uygulayabileceği bir biçimdeki ifadesidir. Programlar, bir 'Bilgisayar Programlama Dili' kullanılarak yazılır. Günümüzde yüzlerce, böyle programlama dili vardır. Aynen insanların kullandığı dillerdeki gibi, bu dillerin bazılarında bir eylemi tarif etmek diğer bazı dillere kıyasla kolay veya zordur.

Evet, siz de program yazabilirsiniz. Önce bilgisayarlar için söz konusu olacak yöntemleri öğrenmeniz, sonra amacınıza en rahat gerçekleştirebileceğiniz bir bilgisayar dilinin yazım kurallarını ve nasıl çalıştığını öğrenmeniz gerekecektir. Bunun için piyasada pek çok kitap bulunmaktadır.

Yukarıdaki yazıda da belirtildiği üzere Bilgisayar Mühendisliği eğitiminde pek çok şey öğretiliyor. Bunu Bölümümüz Curriculum (Müfredat) listesinden de gözlemleyebilirsiniz. Bu öğretilenlerin arasında program yazmakla ilintili pek çok ders bölümü bulunmakta. Ancak Bilgisayar Mühendisliği Bölümünü, 'Program yazılmasının öğretildiği yer' olarak algılamak bir yanılgı olur. Eğitim boyutumuzda gerçekleştirdiklerimizden yalnızca bir tanesi budur.

Bilgisayar Mühendiliğinde bilgisayar donanımı öğretilmiyor mu?

Öğretiliyor. Bir dizi zorunlu derste (dört ders), en temel yapı öğeleri olan tranzistörler, dirençler ve kapasitelerden başlanarak, sırasıyle mantık devreleri, bunlarla inşa edilen hesap ve işlemleme devreleri, en sonunda da mikro-işlemci (Microprocessor, CPU) dediğimiz ve bilgisayarın çekirdek işlevlerini gerçekleştiren (günümüzde 100 Milyonlarca yapı öğesini barındıran) yapı, öğrencilerimize hem teorik hem uygulamalı ortamlarda öğretilmekte. Ancak genel çerçevede, bu eğitim, donanımı imal etmeye yönelik bir eğitim olmayıp, daha çok kullanılan alt yapının ne olduğunu detayları ile vermeye yönelik bir eğitimdir.

Bilgisayarımda XXX çalışmıyordu, tanışım bir bilgisayar mühendisinden yardım istedim, çalıştıramadı, başka birisi ise geldi, birşeyler yaptı, sorun çözüldü. Nasıl bilgisayar mühendisi bu?